Radioteater

00:00 Hierdie klankopname is die eiendom van RSG en SABC radio. Dit is slechts vir persoonlijke gebruik en kan nie op enige ander platform uitgesaai of gedeel word sonder die skriftelike toestemming van die SABC nie. Die onrechtmatige gebruik, verspreiding en of uitsending van die opname sal tot rechtstappe en vervolging lei. RSG bied aan. 00:28 Dion Lotz en Rico Immelman in Lisbeth door Leon van Herop. Daar sê. So, ja, my muisekind. Magie vol. Nog heet a bieke peter en is volstoom voor en toe. En syng jy oor die Noordkaapse wil steen. 00:57 die grootste eer om op jou voetplaat te staan en die vluit te trek, soos koningin Elisabeth destijds in 1947 gedoen het. Ah, middag oom. 01:23 Oh, die het tevred mens op. Jy lijk verloor. Ek het my plek in die wereld verloor. Ek voel partijker ook so, ja. Maar van dat ek opdracht gekry het om hierdie lokomotief recht te kry, sien ek lich. Wanneer rijd die volgende bus, oom? Ek sal as jou sê as ek jou naam ken. Gielian, oom. Gielian Pieterse. Ah. En jy kan vir my oom Absalom sê. Wat, kieelie iemand vir jou? Nee oom, ek dink van net. Oom, like om trends is Absalom in die kinderbibel. Groot boskaas waarin kraaie kan nie smaak. Hulle sal seker denk ek is een gees met die boskaas. Nou vergeet jy is van die boskaas. Hulle wat ek sien is vir Lisbeth, die lokomotief. 02:18 Ek moet haar tot by Butterbessie dagbreek vat, staas hier na by die hotel. Die eenaarst gevra, ek moet vir Lisbeth soon toe rui, dat hulle die route kan toets. Hey, ja, ek was jarelaas tot daar. Het help my nog niks nie, oom. Hier sit ek, tussen die klippe. Ja, hier is meer klippe as verstand, hulle groeisommer wilt. Jy moet sien, as dit eers gereend het, dan blom selfs die rotse. 02:48 Klippe is vriende oom. Hulle, hulle luister na my. Hulle lachie vir my nie. Ja, hoekom sal hulle vir jou lach? Want ek sikkel om te lees en skryf. Nou is ek op pad na een speciale school hier ander kant. School wil het my gaan help? Ja, ek het gehoor, dit is een goeie school vir speciale kinders. Ja, so in die middel van nergens. Wel, daar is net een pad so en toe, en dit is hierdie spoorlijn met Lisbeth, die stoomlokomotief, 03:18 wie sy luif ek recht kry vir die rit. Die school kan my dolk help, dat die letters nie so swem nie. My maat met hulle gepraat. Is dit nou so erg die sakkel met die lees? Ja, per ty keer gaan het beter, maar meeste van die tyd gee ek my net op. Maar jy moet ordentlik leer lees en skryf, vooral op jou, ouderdom. Is nou een dringende saak. Hoekom? 03:39 Want ek is die elektrisie en oom, wel soort van. Wel, jy is of jy is nie, wat er een is dit? Ek self pa daar. En in die leesingskryf keer jou? Ek het die elektrisiteit by my pa geleer, maar ek moet nou papieren kry. En nou wacht jy vir die bus wat jou na die papieren toe gaan vat? Juis, ek klim oor op een ander bus na die school toe. Wel, ek het niets vir jou, grootman. Hy sal weg. 04:04 Weg, oom. Ja, die driver sê, hier klim nooit iemand oor nie toe, toe rui maar weer. Dan sê niks oor vir my nie. Die volgende oorklimbus is eers oor twee dae. Twee dae? Mag is, oom. Hoe lang rui Lisbeth? Oor nacht. Met een stoomlokomotief. Maar vanaan is het koeler waard, moet sy eers gewas en gepolies waard. Wat er die blink met my te doen, oom? As jy haar help was, kan jy saam rui. Dis al muntige werk, oom. En sy sy al muntige kracht? Hai, oom, maar om hierdie gedoente te was in hierdie hitte? Anders stap jy na my spoorweg, hy sê toe, en er is daar vir twee dag. Wat gaan ek daar doen? Ek wou sê, jy kan nie groot boek lees, maar nou kan jy nie behoorlik lees, nie. Toch kan jy prentjes kyk, ha? Daarom weet jy hoe Absalom lyk. Hoe kom jy het, oom, Absalom? 05:00 Ja, my pa was David, en eers was ek Abel, maar toe sit ons vast. Hy het my leertreindruif, maar hy het my slecht behandel, en toe verander hy dit na Absalom, koning Davidse sên wat in opstand ten hom gekom het, soos ek ten hom. Hy het oom iets by oomse pa geleer? Ja, my pa het altyd gesê, altyd iets om te doen, maar altyd bykie oppeslag. 05:30 En nou sal net niks, behalwe trein was. Behalwe Lisbeth, ja, in die lange pad. En jy wat in my huis gaan bly, tot ek terugkom. En daarna eers kom my oorklimbus. Misschien kry ek aan my geleentheid, woon. Maar hier is die gat kan van nergens. Al wat hier wacht, verbeter daar is die klip. En die lokomotief was my paas. Ek was jarenlang die stoker en my pa die drijwer. 05:58 Maar daar is nie eindelijk meer stoom lokomotieve nie, soos daar amper nie meer spore is nie. Spore kan weer gelewaard, as daar geld van buiten kom. Hierdie gal, special. Ek wil weer een stoom in jyn rij, en toekom die toeriste mense, en laat die spoorlijn weer recht maak. Toeriste hou van stoomtrein. Wat gaan die mens omal kom, in die woestijnland? Het hotelgebouw daar, Ek gaan die toeristen tot by die hotel rei. By die bitterbessie dagbreekstatie verby, dis die jouwste statie in die kont rei. Het die nieuwe spore weer laste, oor? Ja, die laste, ha? Ja, ja, ja. Ek kom daar toe ek een lightie was. As ons trein rei en ek luister na die laste, het is mooi as die weer daar word gaan. Ja, ja, so. So het ek aan die slaap geraak. 06:55 Ja, hier is lastig. Anders trek die spore skeef van die hitte. So mooi geluid, want... Haan syng die lokomotief asof iemand dromspeel. Een aarder mens in die stasie kan moest daar gereid drein oor die laste door het stop. Maar jy weet baie van treine af? My oom was eers kondikteer op die spoorwee. Ah. Iemand poes om soggens wakker klop, dat hy in sy skof mis nie. Hy roep man. Het was in Johannesburg. Toe trek my pale hier na die door tuskant en my oom bly achter. 07:26 En hier sit ek. Ek kan boerlik lees of skryf nie. Maar jy kan daarom uitsien na die skool. Mooi naam sê precies wat hulle daar doen. Ja, dis maar al wat makkelijk is daar. Die naam, die leesboekskool. As ek reg onthou, is het ander kan bitterbes die dagbreek stasie. Wel, as ek kan samerai. Jy ken my voorwaardes. Eers was in Polish. En toe om jonk was, het oom die pad baie gerei. To ons land nog treine gehad dit jaar, maar dit was jarelaas. Maar ek werk nog op my eie. Ek restaureer lokomotieve, die een na die ander, vir die toeriste. Het oom daarvan gau om te stook toe, my jongpas. Oh, ja, ja, ja, ja, ja. Waar is die daar, he? My baas sê hulle gaan een restaurant ook daar oopmaak, na by die hotel. Is vir iemand bekend. Hy kookgeloo op televisie. Die restaurant heet Hoeka Inskip, ja. 08:23 het baie mense op hierdie stasie afgeklim, oom. Vroer jare, ja. Hy, elke stasie was so mooi, goed onderhou. Die is daar blij daar man uit rondlopers en moraties, oom. Ek het ook ons by Bitterbessie verby gerei, maar dit was net een gewone stasie. Ek sal graag wil sien hoe dit nou daar leg. Hulle sal seker weer moet opbou. Seker ook gavend. Rieners, nest die ander stasie, stel ek my voor, oom. 08:53 Ek hoop jy hulle restaureur van die ander staisies ook. Ek hoop nie oom word kwaad as ek so lach nie. Daar hang af waar voor jy lach? Oom moet neste lekomiteef ook restauratie kry. Wat sê jy daar? Die boskaas lyk rechtig soos die bybel. En oom onthou wat met Absalom gebeur het. 09:19 Niemand sien my in elk geval nie. Ek is net die druiver. My bos kaas kan maar in alle richting staan. Wie gee om? My oomse haare like rechtige voes. Jong, laas my haare uit. Sorg dat jy kan lees en skryf, skerminkel. Ga maar swaar my die woorde, oom. Nou is jy dan bang vir die woorde? Vir partij van hulle. Hoekom? Aan die begin toe ek klein was, het ek bykie gesikkel my die lees en skryf. Maar nie so erg soos nou nie. 09:50 Maar kom ons los dit. Ja, nou goed. En dan praat ons liever oor waar jy vandaan kom. Van Petrus Rus. Ah, ja, ja, ja, waar hulle die fabriek opgemaak het. Einste, ek, ek kon my pa help met die elektriciteit. Maar net tot op die punt. En nou soek hulle papieren oom. En buitendien, ek wil nie meer my pa se skiewe wees nie. Dis soek om my morrie school gebel het. Ek wil safstandig word. Maar eenzaamheid gaat maar weer jou voorland wees. 10:19 Nou, kom, sê oom, het so. Nou, dit sal goed wees as jy myskiwe in hierdie lokomotief is. En dan had ek daarom weer iemand om mee te praat. Maar die wasser, oom. Nou, daar is besems, daar is lappe, daar is seepolish. As jy jousel wil handig maak, sal het help. En kree jy verniet vervoer. Die gaan nou my daarvoor betaal. Luister, jou klein snotkop, wat er deel van verniet verstaan jy nie, jong? Ek het maar net gewonner, oom. Hou opwander en kree jou kop by mekaar. 10:50 En as oor my so kyk? Nee, nee, ek wonder maar net. Hoe het jy met trik geslaag? Ek het nie. Tot waar is jy geleerd? Nog jy ou standart nie gehoom. Hoe het jy so ver gekom as jy gesikkel het met woorde? Met mondelinge. Daar het een inspecteur ingekom wat my examens afgeneem het. Hy het sy snaakse woord gebruik. Dis wat ek me keer. Wat soe woord? Ek is daarom nie dom nie, oom. Nee, nee, jy is nie dom nie. Dis... Dislexie. Dislexie. Ah ja, dislexie. Ja, ek het al van die woord gehoor, ja. Want soms staan die letters as die soldaiekie in die rij en ander keer geswem hulle. Maar soms staan hulle recht op. Hoe kom? Iets van... 11:45 Nee, ek ken die raar woord nie. Jy is nie dom nie, man. Wat is die woord? P... PTS. Iets van stress, oom. Waarvoor is jy dan bang? Praatiek hier om te skryf. Maar nie altyd nie. Dis maar die mekaar. Klink omdrent na een consternasie. Delk het jy net iemand anders sy kop nodig om te helpen. 12:13 Nou, kom ons toets jou so'n bykie, ha? Oom? Ons weet, jy is een alleenige kerel, net soos ek. Kies jou eie geselskap, is ek reg? Ja, oom. Het jy al een meisie gehad? Ja. Met die bak oor? As om beter te kan hoor, oom. In die wereld is daar te veel stilte min om te oor. 12:40 Maar hierdie meisie was die slimste in die klas. Sy is universiteit. Schoonveld weg. Ek het nie een kans by al gehad nie. En haar naam? Het is een moeilike naam, oom. Moeilik, baie moeilik. Nou toe, man, dit is seker nie een staatsgeheim nie. We... 13:09 Veronica, oom. Oh, nogal een fansie naam, he? De fansie is oom van my vrou. Nou, kan jy haar naam skryf? Nee, nee, nee, nee, nee, nee, nee, nee. Hoekom hy? Dis, dis te lang en te swaar, oom. Oom? Sien jy hierdie staf binnen in die lokomotief? Kom kyk, kom kyk jy so. Daarna by die voetplaat. Ja, dis, dis al die steenkool. Die kool wat oom in die vierbak gegooi het. Jan? Jan? 13:37 om ardentlik te skryf, is soos om een lokomotief te drijf. Jy word een met die lokomotief. Jy word die lokomotief. Jy is nie bang vir haar nie. Jy rui haar en hoor die kleinste geluid as daar fout is. Dan werk jy daar aan. Jy word nooit bang nie. Jy moet jou self vertrouw. Dis seker so, om. Maar dis iets wat ek nie het nie. Self vertrouwe. Soos Lisbeth, moet jy asemaal as jy die stoom van schreef ken. Hoe werkt dit oom? Die steenkool word door die stoker geskip. Dan word het aan die brand gesteek, soos jy woorde aan die brand stek. En partijkeer moet jy stil over water. Soos jy nou. 14:23 Ah, water, soos hier die tenk langs die spoor. Eindste, en daarna haal sy weer asem. Soos die woorde wat mens skryf, partiek keer asem al. Vir alle sê dit vir mysie skryf. Ek het toch nooit so daan gedink nie, oor. So, wat precies is die probleem? Ek val oor die woorde. Die letters kom in die pad. Dan skryf jy teen hulle vast? Ja, oom. Ek maak een letter en dan skryf ek die andere letter en hulle vast. Niks wil vloe nie. Weet jy hoe het ek ordentlik leer skryf? Nee, klo nie, oom. In die stof van die wereld. As ek met my vinger skryf, dan werk dit. Per tyk hier met my ook. 15:16 Ek wens ek kan vir Lisbeth draai. Nou, nie enige iemand mag in Lisbeth klim. Net seker die stoker en die draai verseker. Ander mense kan ook opklim, maar met permissie van my. Jy moet het eerst verdien. Dan sal ek maar seker moet begin was, oom. Die school is ver. Nou luister, ek het een plan, want ek soek geselskap. Kom, klim. Rechtig, oom. Luister met die bakoore van jou. Klum. Die school gaan nie vanzelf naderkom nie. Die lees en skryf ook nie. As oom so sê. Toe, oppes jy. Ek wil iets probeer. Sê jy hoe leer die stof hier onder ons voete? Koolstof, ja. Nou jy had Veronica sy naam daarom skryf. Wat sê oom? 16:15 Oom, dan kan jy verseker samerij. Ek... Ek kan nie, oom. Natuurlijk kan jy. Wanneer vir my sê jy kan nie? Wat het woorde met die lokomotief te doen? Jy gaat haar naam hier in die stof skryf. Oom... Met jou vinger. Soos ek in die stof leer skryf het. Kom. Dan kan ek samerij, oom. Eers nadat jy Veronica's naam op die plaat geskryf het, ja. Maar ek kan nie rechtig behoorlijk skryf nie, oom. Sê na. 16:44 Weet jy wat het hierdie ou oom geleer? Die liefde laat jou skryf. Die liefde? Die liefde is langmoedig. Die liefde is vriendelik. Die liefde laat wonderwerke gebeur. En dit laat jou skryf. Maar ek dink ek het meer as of wonderwerk nodig oom. Jy het nodig om die liefde te voel... 17:15 Elke letter wat jy maak. Ek probeer oom, maar die letters raak die mekaar. Dit swym en dit skommel en dit raak... Dus hoe jy dit sien. Want jy sien letters die mekaar skommel. Denk liever aan Veronica. Veronica? Ja, dit is nie so'n moeilike naam om te skryf nie. Met watse letter begin haar naam, hm? 17:44 Kan jy een vee maak? Ja, oom. Nou, skryf ek met jou vinger in die stof. Kom. Skryf as jy een luft wil hee. Ehm, ek... Daar sê, waar braak krom en skief. My vinger glij in die stof, oom. Toch, man. Maak een ordentlijke vee. Ai, oom. Probeer. Hier gaan ek. 18:15 Jy weet hoe lyk die plasierpoorkie, ha? Plasierpoorkie, oom? Ja, ja, ja. Hier van haar keel tot onder haar hals. Dit lyk soos een vee. Gedore waar, oom. Nog nooit so daan gedink. Nou, toe nou. As jy aan die plasierpoorkie dink, sal jy die vee kan skryf. Skryf om met jou vinger toe. Begin nou. Plasierpoorkie? Poorkie, via... Klaar? So draai ek jou skroeven een vir een vast. Via... Plasierpoorkie, dit is een lekke een. Nou, die tweede letter, wat is dit? Dit is een ee oom. Nou, denk aan haar bekie. Sy het een moinkie oom. Sien jy dit? Een soort van oom? Sy jou al een gesoen? Nee oom. 19:14 Gebrek jou verbeelding, maar maak een ee wat soen. Hier, kyk na my lippe, so. Ek smile. Sien jy hoe draak ek my lippe? Sien jy my tanden? Oomse tanden sit skeef. Die ee is ook skeef. Skryf dit in die stof en denk aan haar mond. Ek kan nie van oomse tanden vergeten. Skryf die damn ding. 19:46 Dis die eerste keer dat ek jy hier so mooi maak, oom. Nou ja, lees daar wat in die koolstof staan. Vuh. Oh, dit is mooi, oom. Toe, nou kan jy die trein so vluit trek. Oom? Ja, ja, jy kan jy... Jy het twee letters recht gekry. Kom, kom, kom, trek om hier. 20:11 Nou die rrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrr O. Dat kan jy toch vlag nog jy so moeilik wees nie, man. Jou O. Ek keer die O, oom. Dis maaklikker as die ander letters. Daar sy. Die eerste vier letters van Veronica sy naam. En die letters swym nie, oom. Hoe kom sweet jy so as jy na die naam kyk? Ja, dit is warm, oom. 21:06 Kom, nou as ek mag. Kom, as gy eers eet. Wat ek het toch my vingers slam. Ek het vir ons boeitiesap op die koolstaaf gemaakt. Terwyl jy aan die ander letters dink, dit ons. Toe. Stap in, oom. Die mechtig man, vir weg jy, ek moet jy oor die deem drumpel dra. Loop in die huis in. Ja, oom, goed oom, dankie oom. 21:39 gaan oom elke dag verliespet op die spoorry. As daar toeriste is, tot by die hotel, ja. Krui oom baie geld. Vir die restauraties, ja. En vir die reiery. Kom, ek sê die pot terug op die stof. Die vier is warm, oom. Oh ja, zodra die prut, dan eet ons. Ja. Ja. 22:10 En Peter is baie die selfde woord, oom. En ek denk dat het... Ei, ei, ei, hou jou gedagtes op die smalle weg, Julian. Was hier die meisie ook op die smalle weg, oom? Wat er meisie? Hier op die kiekie op die sideboard. Hou jou oor van haar af. Sjoe. Sy... Sy is baie mooi, oom. Dis moeilik. Wie is sy, oom? Is sy. Is. 22:39 Sy lyk soos oomse sissie. Machtig man, lyk sy soos my sissie. Ja, want a plasierpoorkie is baie laag. Eina, oom! As jy weer so van Elisabeth praat. Wie is die Elisabeth, oom? Nie jou bezigheid nie. Maar oomse oe het geblink toe ek haar naam sê, oom. Sy was my verlofde, nou weet jy genoeg. 23:03 Hoekom is jylle nie getrouwd nie, oom? Want sy wou as chef ware. Toe gaan sy universiteit toe. Maar het oom sommer net laat gaan? Soos die letters voor my naam? Sy was een loobaan meisje, tjong. So, het oom ooit iets geëet wat sy gemaakt het? Sy het altijd vir my padda eierkies gebring. Padda eierkies? Ja, man, jy ken moes hy saag hoe pudding moet, soos padda eierkies. Ja, ek weet al van... 23:32 Oh, dit was een oudheidse recept. As jy Elisabethse babootie geëet het, jy die poorte van die paradies betree. En? Toe gans sy net sommerstad toe, oom. Ja, die boeinkies op prut. Was, oom, baie lief vir haar. Na wie denk jy het ek die locomotie vernoem? Ach, skies, oom, ek moes gedink het. Is een moeilike woord. Elisabeth. Al waarin jy ook denk is woorde. 24:02 Maar hierdie woorde op die foto kan ek lees, oom. Schoenmaker, hou jou by jou lees. Hier staan... Liedere... Nee, nee, wacht. Liefde... Jou... Elisabeth. Toe los sy, oom. As ek na die vlakte is in die noordweste gekyk, waar ons destijds gewond het en vir my gesê... 24:30 Abel, en kyk sy so naar hy droge vlakte, en sy sig, Abel, hier wil ek nie doodbegrabe word, en toe gaan soek sy groener weefel. En, en oom kom hiernaartoe, en, en sy sit net niks, net die kiekie, en die naam. Ek het kom rouwe, ek rouwe nog steeds. En oom was verlief op haar. Is verlief op haar, skermunkel, is verlief op haar. 25:00 Net soos jy verlief is op haar die meisjekant, wat sy naam jy probeer stel? Ja, sy. Waar is sy nou? Werk sê ek al. Sy is baie slim oom. Ja? Altyd eerste na klas. Sy het hor nie met my type opgehou nie. Wat is jou type? Armgat wat te bang is om te skryf. Wat hy heel lief is eers. Wat het gebeur? Ek... 25:30 Ek wil nie daar praat nie. Het sê vir jou gelaag om met jy gesakkele, he? Ja, oom. Op skool? Vooral op skool. Voor die hele klas? Altyd voor die hele klas, oom. Maar die liefde het gebleeg, Julian. Tot ek haar naam probeer spel. Dan is dit ook om jy so sukkel om haar naam te skryf. 25:55 Ek is skam en ek is bang oom. Maar my machtig, Gielian. Ja, my machtig. Jy moet nie zulke taal in die huis gebrek. Maar hoe meer dan gebruik? Ek is ouder as jy en dat is my huis. Ek weet oom. Leer dit nou van my af. Liefde is liefde is liefde. Kan jy liefde spel, Gielian? Nee oom. Wat het gebeur? 26:23 Kan ek van die boienties opkry, oom? Ja, ja, ja. En nie te veel nie. Ek wil nie uitgepieterjaars word nie. Kan jy nou daar oor praat? Waar oor praat, oom? Die brief. Verliewe Veronica. Loos dit net, oom. Loos dit net. En jy die brief ver Veronica probeer skryf? Ja, oom. 26:51 Ek het die brief probeer skryf oom. Jemel is... Ondertoe nie boon toe nie. Gel, dit was moeilik. En toe? Die letters... Dit was... Dit was krom en... En skeef en lelik en... En akelig. Oog haar naam? Ek het al naam lastig geskryf oom. Na die... Lieve. Want sy... 27:22 sy het so'n sware naam gehad om te skryf, oom. So, dit was Lieve, en toe laas jy die plekje op. Ja, oom. Toe skryf ek stikkie vir stikkie van die brief klaar, maar ek het so gebever, dat toe ek Gili skryf, die G was lelik, en ek kon het nie herself lees nie. En die Veronica? Ek het probeer skryf. 27:53 Maar, moet nie vir my sê man huil nie oom, want ek denk dat er echt... Rechte man huil, Gilean. Want ek het geheil. Ek huil nou nog elke naag oor Elisabeth. Ek huil elke keer as ek die lokomitee was. Ek huil elke keer as ek die universiteits naam hoor. Ek huil elke keer as ek die woord niks hoor. 28:20 Toe sikkel ek my die see van Veronica. Ja. Want dit, dit was die moeilikste. Ek, ek weet hulle sê, dit is net halve oe. Veronica, Veronica. Want in daardie tyd was ek, wat is die woord? Verboureerd. Het is nog een moeiliker woord om te spel. Ja. Ek was skaam en, en bang en, en huilerig. 28:50 Toe gryp Daniel die brief uit my hand uit en... ...en hy het altyd weer in die klas gestaan. Hy het... ...hy het gehaardloop en... ...en het vir ammel gewaas. Jy my voedie... 29:03 To ek weer sien, toe is dit op die kennisgevingbord vastgespeker. En allemaal lach vir my. En Veronica staan hy daar en sy lach gemag, hy het sy lach haard en hele kom en spot my en ek... 29:23 Kleiner en kleiner. Maar my machtig man, jy kan mys weer probeer het. Nee, ek het vastgesteek my kop elke keer as ek nou omskryf, hoor ek Daniels lach en Veronica giggel en die skoof op my spot. Spatter kry altyd sy loon. Dis hoe kom ek sikkel om my naam te skryf oor? Veronica. 29:50 Har het om my naam te skryf. Ek kan nie. Maar het kan nie alwees. Het is al oom. Wat het nog gebeur? Niks het gebeur nie oom. Wat het die graaf tussen jou in die woorde aangedrak? Daniel het haar gesoen oom. Die vryksel het vir Veronica gesoen? Hy het haar gesoen voor amal voor die kennisgeving boord. 30:12 Hy het al gesoen oor. Man, hy het as hommer net. Hy het probeer afsoo om jou te laat slecht voel. Nee, so oopbek. Asof... Asof hy al wou opvreet en sy het om teruggesoen met haar die eindste bekkie waarin ek die ee moes maak. Met haar tong. Sy het om teruggesoen soos hongervis wat water soek. Ek... Ek wil nie my haar naam skryf nie. Ek... Ek wil nie aan haar dink nie. Ek... ek is so lief vir haar, maar ek haat haar ook, oom, ek haat haar, ek haat haar, ek haat haar, en ek, en ek is bang van, van, van, van, van, van, van die naam, bring net alles terug. Sê nou, nou genoem seker ook vir, 31:00 Wat nou, oom? Jy ken die story. Voor Lisbeth op haar maiden voyage gaan moet, want ons haar bad, ek en jy. Ek baas vir Lisbeth, wat my vir een loobaan gelos het, en jy help my om haar te was. En weet jy wat? Jy hoef nie verder in die staf te skryf nie, Veronica is voorbij. Dis die probleem, oom. Wat is die probleem? Sy is nie voorbij nie. Ek lief haar. 31:28 en vir een keer, net vir een keer, gaan ek oor naam recht skryf. Al is het nou nie stof van die klomp koole, aan verbrand sy sommer die koelstof. Ja, ja, ja, ek verstaan, maar eers gaat ons dit, die runskans gee om die hitte in te slik, en in die koelte van die voornacht, was ons verliesbed, Dat sy soos a queen blank. En vie ons vir Veronica uit. Ek sal dit in die stof skrif. Langs die trein. Nie in die lokomiteef nie. So die trein het gekom en gegaan. Soos voels wat saans nes toe gaan en weer terugkom. En die staties op pad Butterbessie dag breek toe elke statiemester in die mooiste tuin gemaakt. En nou is daar net een stukke sink en een bykie los steen. 32:14 bouvalle vol rondlopers wat vir kwaad geld rondloop. Maar miskien moet die nieuwe trein aan die staties weer opstaan. Dit is tyder die staties weer opstaan. Maar ons altyd mens op staties wat vir trein wacht, wat op pad is jy verseen, soos ek nou. Jy weet wat, Sien. Ek hang my hele leven lang aan die tak. Is omdat oomse bos kaas so dig is... 32:41 En wat moet ek anders maak? Daar is niemand wat omgeen, nie. Daar is niemand wat kyk, nie. Ek sê, moos. Misschien... Wat geek jy so vir my al? Ek kyk die kat in die boom, of jy absloem in die tak. Luister, mannetje, jy is glad nie so dams as wat jy voorgeen. Ek sê kom met lees en skryf, dis waar. Maar jy het ook jou helder oomlikke. Hoe bedoel my nou? Jou moeilikheid is die meisietjen. Sê in haar naam, hulle smakkel met jou kop. As jy haar kan wegsmeid soos a bees a bos lees, sal het bitter gaan met jou. O, my doel, die letters gaan my naar zwem? Sal vir die school ook makkeliker wees om in jou kop in te kom. Rechtig, oom? Die lettervisse gaan ophou zwem as Veronica weg is. Weet oom wat? Nee, man, hoe moet ek nou weet? 33:30 Ek dink vrou mense gaan weer na oom kyk. Waar kom jy daar aan? As is hy boskaas van oom Tem. Ek is nou soos oorlik koning Davids, sê sien ek laat nie in my haren snij nie. Jy het oom een sker in ooms huis? Natuurlijk, dis nie een pandak nie, dis een ordendelike spoorweg huis. Alhoewel een mens eindelike skaapsker moet kry. Wat bedoel jy nou? Gee my een kans met die sker oom. Not a blirrie vrachtagse moorland. Is dit in hierdie laai? Sê die selle gesê. 34:00 Wie oom? Elisabeth. Wat toe later Elisabeth gewaard het, soos die queen. Dis nou toe sy gaat leer het. Sy het ook oor my haare gekla. As ek Veronica's naam kan skryf, beloof oom my, ek kan so biekie van oom sy haare snoei. Nie te biekie. Ek weet nie hoe kom ek. Ja, sê nie. Kom ons gaan uit oom, en buiten die stof, maak my woorde sin. Dan word hulle soldaten wat reg opstaan. Maar as ek het op papier moet skryf, en as ek het moet lees, dan swym dit. Want dan onthou ek die papier waarop die brief geskryf was. Jy gaan Veronica skryf? Mids oor my beloof ek in hy aardos snu. Nou ja, kom ons gaan sit buiten. Maar as ek so so verwaaide info leek... 35:01 Ek snu altyd my pa's haare. Sit, oom, op hierdie stomp. Ja, dat is... Jy sê, jy weet wat jy doen. Ja, al die pad, oom. Ek mag toch sikkel om te skryf, maar ek kan hore snu. Nou toe, waarvoor wacht jy? Ons snu hier, soos my pa my geleer het. Ja. En dan, en dan, daar... 35:28 Machtig, oom. Oom word een mens. Wacht, en hier, en hier, ja, hier is een dichte bos. Ja, is. Ek moet het korter snaai. En ek weet hoe. Wat het jy gemaakt, Helene? Van Absloem Koning David gemaakt. Al wat oom nou nog moet doen, is skeer. En dan is oom een nieuwe mens. Skeer? Ek het gejarig geskeerd. Ek het skeer goed in my tas. Hier by die deur. Kom, ek kan het voor oom bring en dan... Dankie. Ek sal sien of ek lus het hiervoor. Wacht jy hier buiten. Hylia! Excuse oom, ek mis ek aan die slaap geraak het. En... 36:23 Jy het spookgezien? Oem... Oem is een nieuwe mens. Jan, toe ek eerst begin een skeer, kan ek die appel, toe vat ek hom die sker en dan knip my haren verder, sommer my ooghaare ook. Oem, absoluut. Jy daners wil lach. Ja, oem is recht vir vrou vat, vir al met daarie, daarie gezag. Ja, net jammer, daar is nie een vrou om te vat nie. Wat doen ons nou, oem? Skryf. Jy skryf eers Veronica sy naam in die sand, en soedra dit klaar is en jy het recht gekry het, vir ons het uit. En dit is Gone with the Wind. Maar jy is nie een wind wat waaie nie. Man, by weese van spreek, ons vir haar net uit toe. Toe, hier is een stok. Soja, beginne skryf. V-E-R-O 37:23 Okay, nou is er die moeilikste in. C. Dis a halve O, sê jy nou. A halve O, kom. A halve O en dan... Dis moeilik, maar... Skryf! Die O is moeilik. Moet ek het vir jou doen, he? Maar dan is jy moos een lafhaard. 37:48 Goed, ek probeer die laaste letter. Ah, ok. Ek is kram en skeef, maar dit kan doorgaan vir a A. En nou, oom? Nou moet jy besluit. Ek besluit. Jy besluit of Veronica gone with the wind is. 38:15 Ek gaan nou net hier los. En ons was verliesbed. En ons schryf vanavond. As haar naam dan nog daar is, is het de teken. De teken van wat? Dat sy nog in my kop is tussen die letters. Dat ek al moet gaan soek. Ek stem. Dan moes haar nooit liefde nie. So moet net lis wees. Maar die ene ding wat nie twee is nie. Ek kan haar naam skryf. Want sy maak nie meer saak nie. Sy moes nooit daar gewees het nie. Sy het my jylle lewe... Wat vond ek vaai, ma... 38:45 Maar het moet bewijs word. Nou luister, het word danker. As moet die leide begin te was. As barsels hier in besem skanne water, so ek nie veel op die spoor gaan nie. Ek skam my dood. Het jy nog moed? Ek het moed oom. Vooral nadat ek door die naam geskryf het. Ons was verliesbid. En dan eers mag jy opklim in my assisteanware. En le ons die opvlaktes oor. Toe, begin te was. 39:22 Tjoe, machtig. Is a groot job die oom. Hou jou snater in skrap, Giel Jan. Nog lang nie klaar nie. Ek ga my naam met my vinger in die sky skryf. Nou toe, laat ek sien. G, I, I, I, L, I, I. Ek dacht, is Giel Jan. Die, die is so bieke moeilik oom. 39:53 En hoe komen die letters nie nou die mekaar geraak nie? En daar was niemand wat gelag het nie. Of geraas het nie. Ja. Dit was net ek en hierdie lady en oom en Veronica nie stof. Ja. Nou maar mooi man. Maar was verder was die geluk word. Die hele nachtse werk. 40:22 Kiek hoe mooi bling sy in die maandig. Lisbeth, jou lady. Soos koningin Elisabeth. Ja, ek raak sommer weer verlief op haar. En trouw me die loko. As al ver ander kant middernacht. Gaan ons al ruit, oom. Loval jou koffer. Ek maak haar so lang reg. Oom, moet ek het deersluit? Is niemand oor geblei om te steel nie? Al wat oor geblei het is klomp ou haare en skewe letters in die stof. 40:52 Roer jou, ga ek velle, broer. Hier sê ek terug, oom. Wat nou? Waar is Veronica's naam? Ek sê niks in die maand lig nie. Jy het oor haar naam geloop. Jy het nie eers gesê nie. Ek het dwars oor haar geloop. 41:21 het daar weggelopen. Joohoo! Was dit die teken waarop jy gewag het? Dit was die teken, oom. Sy is weg. Veronica is weg. Ek het al weggeloop. Nee, sy van my al weggeloop het. Nou ja, klim, maniekie. Die sporen wacht en die vuurbrand. Mag is my die lady blink. Sy bling so mooi. Ek wil daar in my maas vertoonkast sit. As Liesbeth net nie so groot was, nie. En hy was destijds so baie lokomotieve. Soos Liesbeth. Ja, Julian. Sy is van die laastes. Ek andou die zestigs. Ek het sands leeg en luister, want ek het hierachter gebleeg om lokomotieve te vereer. Is al wat ek gedoen het. En verder was haar niks. Ai, oom. Die jare waar haar treine was. Ja. En nou... 42:13 het hulle ons kom red van vergetelheid. Die toerisme-mense het geld oor. Hulle begint een nieuwe ding. Maar die staties langs die pad het allmaal gefrek. Ja, dakplate gesteel, teine dood, peronne vergaan, steen is gesteel. En ons is op pad naar een... naar een mooie naam. Bitter... Ja, ja, ja, ja, leer om het te sê. Bitter Bessie Dagbroek. Dit is een enige jonker gedicht wat my ma slaap in sted voor my gelees het. Jy moet het kan sê. Kom. Bitterbessiedag. Ja, ja, ja. Wat gebeur as die son opkom? Dis dagbreek, oom. Nou, sê die twee by mekaar? Bitterbessiedagbreek. Ja. Ai, ek kan dit doen. Ja, dit is ons laatste stil oplek. Ja, ek sien ei daarna. As op met mense, kan haar ook restaureer. Dalk staan haar toering nog. 43:12 Peter Bessie dagbreek. Ja, dit is lekker woorde, mooie woorde. Een woord wat jou leer praat. Elisabeth het het nog in my trek voorgedra. Ek onthou. Net daar het ek op haar verlief gera. Sy sal weer op oom verlief raak, as sy oom nou sien. Hey, hou vir jou in, ha? Ja, feite is feite oom, Absalom. Dis wens, denkere. Na bitter des die dagbreek het niks oorgebleen. Bitter des die dagbreek? Mense tong sê so lekker. Ja, mooi woord, die Afrikaanse woord. Dis haar ginsteling woord. En oom lijk nou weer goed genoeg om tussen die mense te wees. Eers gedink, ek gaan een volverskrikker in die spiel sien, maar... Ja, toe sien oom een mens. Gerestaureerde mens. 44:10 Man, hoe dat jy dit sê, gerestaureer is die rechte woorde. En jy het het gedoen. Jy gaan goed wees met woorde, as jy hulle eerst kan skryf. Oom het my ook gerestaureer. My vriende met woorde gemaakt. Ek het jou geleer om op de oude bang te wees, ja. Ek om daar nog toe klein was, ons te gepraat oor die stasie van die jaar, waar die stasiemeester die ty nog mooi gemaakt het. 44:40 En daar was altyd bronk aerkies. En die mensen nog afgeklimmet en die teekamers gekeer het door die trein weer rij, ja. Ei, waar is die daar? Oom, kan ek die vluit weertrek? Ja, ja, jy kan. En ek weet hoekom. Want jy het die meisietjense naam uit jou kop getrap. En sy het jou in elk geval nie verdiene. Nee, sy het nie. Nou toe. Lisbeth, jy is schoon. Jy is in top konditie. 45:11 Ek het jou vuurkast vol koele gemaakt, die vuurbrand. Ons is recht om jou vir die wereld te wees. Oem is recht om oemself vir die wereld te wees. Vol storm voren toe. En Veronica is gone with the wind. Zet het vir haar toe. 45:35 Sight you up, Wim. Wat het jy gedankt? Farispoor, my beauty, lay up for you. Ha ha! 45:45 Ek voel die wind in my haar en ek sien sommer die letters om my. Hulle kom lee in my kop en hulle lyk so'n soldaat oom. Amal in a rij en elkeen in a woord. Wat so'n woord? Vierkus, stoom, wieles, spore, tjukatakka, tjukatakka, witterbees die dag. Maar het is moeilik om my woord te skryf. As jy hom kan voel, kan jy hom skryf. Ek kan hom voel oom. 46:23 Nou wil ek na die wind oor my gezicht poel, want het waai haar weg permanent weg. Sy is weg, en ons reis so vinnig as moedlik van haar al weg. Ek begraaf haar memories onder die spore. Rai, Lisbeth, rai! Kirie Gadfontein Stasi. 46:51 Watse stasie oom? Die enigste fontein in die wereld was hier. Oom het het met die kyrie opgestek. Toe maak hulle een stasie hier. Dankie toch vir die water. Meeste kleins stasies krij seke evers water, soos hy te boor gaat. Hy gaat hierdie stasie ook kom restaureer. Oom gaan die lewe terugbring. Die meeste van ons stasies leek so... Net die perron staan nog. Het lijk of dit een mooi gebouw was. Ja, het kom uit die 1900s. Waardige statiegebouw, grootvesters. En daar is die wachtkamer. En door die signaalkamer, bankies. En nou is hier niks. Net die bouwval. Soos ek was. Maar my sien hier bouwval nie. Ons staan net eerst een stille gebed. Hoe zo? Voor al die voeten wat oor hier die perron geloop het. 47:41 die stasiemester wat so tros was op sy stasie, en jy kan sien, hy het nog daar een grasperk aangeleg, en daar staan nog een paar skewe dahlias en pronkerkies. Ek maak my oor toe, en ek dink in al dit wat was, en die slechte goed wat nou weg is uit my leven uit. Nou toe, ons staan hier by die begraafplaas van die stasie, Let ons rui. Bitterbessie dagbreek gaan hoopel ook beter lyk. As ek nou so kan vraag. Ja, oom? Ga jy eendag weer vry? Oom bedoel, mysie kan kry? Soos hierdie Mary nou die treinspoor weer gekry het, ja. Mens weet nie. 48:41 Misschien ontmoet ek iemand wat my nie gaan vraag my heel tyd te spel nie. Wat die gaan omgee as een verkeerd spel nie. Sê ons daar ewers, Gylian. Nes die bitterbesies wat so langs die treinspoor groei. Nee, nou sing ons die treinlied oom, waar die werkers destijds gesing het op die treine, op pad naar die mine. Oh, so jy ken die lied? Ja, ek ken hom oom. 49:04 Shosalosa, shosalosa, kuselundabatina. Dit beteken ons gaan voort. Na daar die berg op die trein uit Zuid-Afrika. Shosalosa, shosalosa, kuselundabatina. 49:44 Daar sy, daar sy, daar sy. Witterbees die dagbreek, oom. Ek moet waarski dat ek kom. Machtig, oom. Ski sat ek so vloek. Maar, kijk het hoe mooi is die plek. My koot, groen grasperk, bronkerkies, dahlias, morning glories. 50:09 Mooi bankies, spotte met varings en een naambord. En die gebouwe is... Gerestaureer. As ek daar die woord kan spel, dan kan ek maar trouw, nee, Wim. En daar is die teerkamer. So, so was mooi, Wim. En nekies. Nekies, ja, skoon. En een vrou ordentlik aangetrek wat bedien. Toeriste wat teerdrink, bome, skadewees... 50:37 Oh, het moet een prijs kry vir die mooiste stasie. Ek het nog gepaar ou lap oom. Voor wat? Ek stiek oom vir die thee. Kan jy die woorde op die baard lees? So, is een lang woord. Pitterbees die dag breek. Ek kan het lees oom, ek kan het lees. Jy weet ons wat die stasie sy naam is. Maar ek kan elke letter lees. Die woorde swem nie. 51:03 Als ek dit kan skryf... Ek kan jy maar trouw, soos beloof. Ek wop so. Nou toe. To, klim af en laat ons instep. Nee, o, nee, nee, nee. Ons is te veel om op die smartstoel te sit. Ja, jy is daarom nog een paar verdwaalde sielen die tijd van die aand. Ek wonder waar jy ons hulle op pad. 51:30 Wacht, hier kom iemand aan. Soos oom zou sê, skoon van aansig en nekies uitgevat en... Oom? Oom, het oom gefries? Nancy, meneere, kan ek help? Oom, wil oom te hee? Oom? Elisabeth? Ja, dit is my naam, Mark. 51:59 Ja, daar is iets bekend. Laas toe jy my gezin het, het ek met my boskaas aan die boomtak gehangen. Jy bedoel? Ek bedoel... Wat is die kaas? Absalom. Daar is hy dan nie. Absalom. Stel jy. Ek... 52:24 Absalon. Wat maak jy hier? Ek dacht jy werk in Johannesburg by een groot eetplek. Excuse Tanny, ek is Gielian. O, ek sikkel om te spel. Die oom sikkel om te praat. Hy het Tanny jariglede geken en gedink Tanny is na fancy school vir hulle... Fancy kosmaak? Ja, dit het toe nie uitgewerkt nie. 52:52 Maar dit werk hier vir jou? Dit werk hier vir my, ja. En dan het jy jou plek gevind. Ek was moos my opa se stasi. To kom ek terug. Hier waren nog treinen lopen. 53:08 Daar die kursus het toen nie uitgewerkt nie. Maar hulle maak my so'n hotel hier ander kant op met die uitplek. Ja, maar die trein gaan altyd die ruk hier staan. En dan kom drink die gasten teen my theekamer en ek maak daar my lekker gelkie. En dan kan ek daar ook uit help met kos. Ja, ja, ja, jou... Jou droom kan waar word. Maar jy... 53:33 Jy lyk anders. Die man wat altyd weggekruip het is, is skyl ek daar. Hy was nog altyd daar. Hy kon net nie behoorlik met een vrouwmens praat nie en hy het nie geworry hoe hy lyk nie. Goed. 53:50 maar hy worry nou oor hoe hy lyk. Ek is, ek is skoon oorstelp. Nou wel, kan ek vir jylle thee aanbied? Net as Danny so met ons sit. Hy is nou nie baie mense nie. Ek kan seker sit. Wil Danny sit, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek, ek Dis langklaas het iemand my naam so gesê het. Ek kyk daar op die meer. Baie mens het hulle naam daar geskryf. Hier kom bekendes om na die nieuwe hotel te kom kyken. Dan vraag hulle om hulle naam neer te skryf. Ek het al die hele galerij. Kan ek skryf, Tanny? En wat is jou naam nou weer? Gielian, Tanny. Maar ek wil iets anders skryf. Nou maar skryf wat ek kan sien. 54:42 Hieso, hier is een pen. Nou moet ek mooi mak... 54:48 Excuse, dis krom en skeef. Maar dis my restaurantse naam. Ek het het recht gekry. Ja, hy het het recht gekry. Ek het gedink, daar was niks in hierdie kop nie, of in hierdie vingers nie. En nou kom jy achter, daar is iets. Ek het so waar daar die woord geskryf. Ja, en nou staan dit vir altyd daar. 55:15 Elisabeth... Lisbeth. Ek weet nou nie meer wat er naam van my die mooiste is, nie. En nou, die lang stilte, besluit julle wat sy thee julle wil drink. Jy nog van daar die hertsogies wat jy altijd gemaakt het? Ek maak het nie meer, nie. Wat daar nie om absoluut paai daarvan? Wat dan maak ek het van? 55:45 Gesend is jy, andere jongvrou. En as jy so na die theekamer kyk, jongman? Nee, ek, ek denk, man, he, Tanny. Wat denk jy? Ek denk, het is mooi gerestaureer. Ek hou ook van restaureer. Oom Absloom? Ja, Gelya. Dankie, oom. 56:17 Dankie vir jou, my sê. Die lewe is daarom per ty keer mooi om. Die lewe is gemaakt om geleef te worden. Sien jylle later. Precies wie is hierdie gave jongman? Een engel wat op my spoor verdwaal het. En ek het gedocht daar is niks meer vir my nie. 56:45 Weet jy wat het die lewe my geleer, Absalon? Daar nie een ding soos toeval is, nie? Daar is altyd iets. Jy is recht, Elisabeth. Daar is nie een ding soos niks, nie. Daar is altyd iets. Ja, my mesiekin. Daar is altyds iets. 57:27 Dit was Lisbeth. Die volgende spelers het in die drama gespeel. Absalon is gespeel door Dion Lotz. Giel Jan was Riku Immelman. Met een speciale verskyning door Rhea Smit as Elisabeth. Die drama gee erkenning aan David Williams' boek Op die Spoorweg vir navorsing. Die stuk is technisch verzorgd door Tato Maporoma en die buiklank is behartig door Frikkie Wallis. 57:58 Lisbeth is een opdracht van RSG door Leon van Neerop geskryf en opgevoel. 58:57 Hierdie klankopname is die eiendom van RSG en SABC radio. Dit is slechts vir persoonlijke gebruik en kan nie op enige ander platform uitgesaai of gedeel word sonder die skriftelike toestemming van die SABC nie. Die onrechtmatige gebruik, verspreiding en of uitsending van hierdie opname sal tot rechtstappe en vervolging lei.