Kultur

Wat geschitt mat der Konscht, wann de Krich ausbrécht? Schaffe Kënschtler a Kënschtlerinnen weider, an ënnert wéi engen Ëmstänn? Fir Äntwerten ze fannen, ass déi brittesch Journalistin Chalotte Higgins iwwer dréi Joer ëmmer rëm an d‘Ukraine gereest. D‘Claire Barthelemy huet hiert neit Buch gelies.

De belsche Realisateur Lukas Dhont setzt a sengem Drama "Coward" d'Léift tëschent zwee Zaldote virum Hannergrond vum Éischte Weltkrich an Zeen. Eng Mamm, déi sech an hir Kanner virun enger Sekt wëll retten, ass de Sujet vum Guillaume Canet sengem Thriller "Karma". De Michel Delage huet déi zwee Filmer gesinn.

Gëschter owend ass am Musée d’Art Moderne zu Paräis de Kënschtlerduo Brognon-Rollin, vu Lëtzebuerg, mam Prix Marcel Duchamp ausgezeechent ginn. Dat hutt dir eventuell scho bei eis an den Neiegkeeten héieren. Mee woufir steet eigentlech de Präis an eben och den Duo Brognon-Rollin? Dat erkläert iech elo d’Kerstin Thalau.

Déi legendär Serie geet elo schonn an déi 29. Staffel. De Simon Larosche huet sech déi éischt Episoden ugekuckt an erzielt eis, ob de legendären Humor an d'Gesellschaftskritik nach ëmmer do ass.

Virun engem Mount hate mir iech mat an der Véronique Kolber hier nei Foto-Expo am Konschtzentrum Dominique Lang zu Diddeléng geholl. Ënnert dem Titel “Deceptively quiet - d’Rou täuscht” thematiséiert d’Fotografin hier posttraumatesch Erfarung: 1 Joer nodeems hier Duechter ganz uerg blesséiert gi war, konnt si 6 Méint laang net méi schlofen. Fir sech ofzelenken, huet si Selfië gemaach; um Enn hat si eng 3’000 Opnamen zesummen, op deenen net si, ma bal apathesch bal gerëselt Francis-Bacon- bis David Lynch änlech Fratzen an der Däischtert ze erkenne sinn. Gëschter owend hat d’Véronique Kolber de Psycholog Sacha Bachim fir eng Konferenz an hier Expo invitéiert. D’Kerstin Thalau war do an ass méi iwwert d’Relatioun Trauma a Konscht gewuer ginn.

Zwou Schwësteren zerstreiden sech ëm d'Ierfschaft an der kroatescher Drama-Komedie "Honey Bunny". An der georgescher Tragi-Komedie "Guria", eng Lëtzebuerger Co-Produktioun, geet et ëm déi chaotesch Sich vun engem Witmann no eng neier Fra. Kriticke vum Michel Delage a Valerija Berdi.

Wéi wäit geet een fir engem anere Mënsch ze gefalen a fir en net ze verléieren? E Coming-of-age Roman iwwer toxesch Frëndschaft an onbegrenzt Bereetschaft zu Gewalt ass der Franziska Gänsler hire Roman „Orca“, deen am Verlag Kein & Aber erauskomm an och op der Shortlëscht fir den däitsche Buchpräis stoung. D‘Valerija Berdi huet d‘Buch gelies.

D'Zwangssteriliséierunge vu Roma-Fraen an der deemooleger Tschechoslowakei ass de Sujet vun "Only beautiful things to look at". Aus der Perspektiv vun engem jonke Meedchen erzielt "Dua" déi politesch Kris Enn den 90er Joren an der fréierer südserbescher Provënz Kosovo.

Déi zweet Selektioun vum Prix Goncourt ass eraus, an et bleiwen aacht Bicher op der Lëscht. “De l’autre côté du lac” vum Sylvain Prudhomme, “Minotaure” vum Boris Bergmann a “Choses que je croyais perdues” vun der Clémentine Mélois huet de Jeff Schinker scho rezenséiert, an haut ass hie beim Marc Clement am Studio, fir Le fabuleux piano vun der Sonia Devillers ze beschwätzen.

Iwwermuer Freideg, den 23. Oktober fänkt an eiser franséischer Nopeschstad Villerupt den 49. Festival du Film Italien un. A Kinossäll zu Villerupt, mee och zu Diddeleng an Esch gëtt d’Crème de la Crème vum neien - a vum alen - italienesche film gewisen, gefeiert, an natierlech a Competitioun gesat – well Festivalauszeechnungen décidéieren och, wéi eng Filmer um Enn distribuéiert ginn. Ee vun deene jonken Universtairen, déi Enn 1976 de Festival an d’Liewe geruff hunn ass den Oreste Sacchelli, Prof op der Uni zu Nanzeg an Auteur vu Bicher iwwer déi italienesch Realisateuren Benigni, Giordana an Nichetti. Och dir sidd invitéiert, op dir lo, wéi vill Leit an eiser Regioun, italienescht Blutt hutt, oder net. An engem Gespréich mam Oreste Sacchelli gouf de Marc Clement de muere méi gewuer.

Dräiecker, Quadrater, Linnen...fënnt een iwwerall, sief et an der Natur, de Wëssenschaften oder der Konscht. Mee wat soen all di Formen iwwert d’Liewen, di Welt ronderëm eis aus? “Shapes – Beyond Geometry” ass eng nei Expo am Ratskeller vum Cercle Cité, an däer Wëssenschaft a Konscht matenee dialogéieren, fir de Visiteuren di subtil Logiken an Transformatiounsprozesser hannert de Forme méi gräifbar ze maachen. Di 24 Wierker vu 14 internationale Kënschtler:innen a Wëssenschaftler:innen si vu 4 Curatricen a Curateure selektionéiert ginn. Dat kléngt elo schonn nees komplex? Keng Angscht, d’Kerstin Thalau huet ENG Curatrice selektionéiert, fir iwwert d’Expo ze schwätzen: d’Anna Loporcaro.

Onsécherheeten an der Koppel, dat ass de Sujet, deen déi zwee Filmer vun haut verbënnt. De Michel Delage schwätzt iwwer den tschechesche Film "Everything as it should be" an de rumänesche Bäitrag "A Safe Place".

De Michel Delage mat den neie Filmer déi dës Woch ulafené

D'Rockhal huet op enger Pressekonferenz hiren Open-Air-Programm fir de Summer 2027 virgestallt. Dorënner de brittesche Museker Sting deen de 15. Juni op de Belval kënnt. Déi belsch Popsängerin Angèle steet den 20. Juni op der Bün, an de 25. Juni suergen déi däitsch Hip-Hop-Legenden Die Fantastischen Vier fir Stëmmung Op der grousser Plaz virun der Rockhal. Nächste Méindeg gëtt dann nach e weidere groussen Numm annoncéiert.

Am Sozialdrama "Shame and money" kritt eng Koppel vu Baueren an der kosovarescher Haaptstad Pristina déi sozial Klassenënnerscheeder voll ze spieren. De polneschen Drama "Tell me what you feel" kombinéiert eng "boy meets girl"-Geschicht mat engem sozial-therapeuteschen Usaz. Zwou Film-Kriticke vum Michel Delage.

D‘Sally Rooney ass eng gefeiert jonke Schrëftstellerinnen aus Irland déi weltwäit méi wéi 6 Milliounen Bicher verkaaf huet. Zu hire Lieser zielen ënnert anerem de Barack Obama an d‘Taylor Swift. Mee elo ginn hir Bicher a Groussbritannien net méi verkaaf. Firwat, dat erkläert d‘Claire Barthelemy.

De Schrëftsteller Guy Helminger ass fir dräi Méint op Istanbul geplënnert, wou hien Interviewe mëcht, fir aus dëse Stëmmen e Buch iwwer d’Stad um Bosporus entstoen ze loossen. Viru véier Joer war hie schonn eng Kéier e puer Méint do. Huet sech eppes verännert? Wéi steet et mat der Fräiheet? A kann een nuets iwwerhaapt nach a Rou säi Béier drénken?

Dëse Weekend invitéiert d’AAPL op hir -ewell- traditionell Portes Ouvertes. AA...? D’Associatioun vun den Artistes Plasticiens vu Lëtzebuerg, déi eng éischte Kéier 2008 vum Kënschtler Menn Adam gegrënnt gi war. Ma esou richteg aktiv ass d’Gewerkschaft eréischt zanter 2013, dëst duerch d’Initiativ vun de Kënschtler:inne Trixi Weis, Catherine Lorent a Bruno Baltzer. Viru gutt 5 Joer huet d’AAPL um Verluerekascht en Haus mat Kënschtleratelieren ageweit, an do ass dëse Samschden a Sonnden “Open House”, Kerstin Thalau.

D'Geschicht vum Jean Valjean, deen sech no selwer erlieftener Ongerechtegkeet fir Gerechtegkeet asetzt. De Fransous Fred Cavayé liwwert eng weider Verfilmung vum Victor Hugo sengem populäre Meeschterwierk. Eng Kritik vum Michel Delage.

Der Agnieszka Holland hire Kafka-Biopic setzt sech mam historesche Personnage mee och der Ikon vun der Massekultur auserneen. Eng Kritik vum Michel Delage.

Am déiwe Süde vun den USA probéieren déi zwee Detektive Rust Cohle a Marty Hart de Mord un der 28-järeger Dora Lange opzeklären. De Gilles Schreurs léisst déi éischt Staffel vun "True Detective" Revue passéieren.

Geschriwwe wärend pre-revolutionnären Onrouen a Russland am Joer 1905, beliicht dem Gorky säin Text déi sozial Konflikter tëscht der Elite an dem "Rescht".vun der Gesellschaft, an touchéiert eng Ronn Punkten, déi sëch och haut wonn ufillen. Universell genuch, fir d'Stéck an eis Zait ernazehuelen, an äus de Parallelen eppes ze zéien, villaicht esouguer Hoffnung? Des an aner Froe beäntfert d'metteuse-en-scène um Mikro vum Marc Clement.

Eng jonk Fra mécht sech no der Première aleng op eng Rees a Griicheland, de Rucksak voll gepak mat Suergen an Zweiwel. A sengem zweete Long-métrage thematiséiert de Lëtzebuerger Lukas Grevis den Deuil, déi ambivalent Geschwëster-Relatiounen an d'Orientéierungslosegkeet vu Jonke vun haut. Eng Kritik vum Michel Delage.

No sengem amerikaneschen Exil geet den Thomas Mann 1949 mat der Duechter Erika op Tournée duerch Däitschland. De polnesche Realisateur Pawel Pawlikowski weist a sengem Drama, wéi de weltberüümte Schrëftsteller virun de Ruine vun der Geschicht a vu sengem perséinleche Liewe steet. Eng Kritik vum Michel Delage.

Déi zweet Selektioun vum Prix Goncourt ass eraus, an et bleiwen aacht Bicher op der Lëscht: “L’inconnue du quai de Javel” vum Philippe Jaenada, “Nous aussi” vun der Anne Godard, “De l’autre côté du lac” vum Sylvain Prudhomme, “Le fabuleux piano” vun der Sonia Devillers, “La guerre éternelle” vum Olivier Rolin, “La solitude des professeurs est infinie” vum Yannick Haenel, “Minotaure” vum Boris Bergmann a “Choses que je croyais perdues” vun der Clémentine Mélois. An den nächste Wochen beschwätzt de Jeff Schinker aacht Wierker vun der Selektioun, éiert mer de 27. Oktober gewuer ginn, wien déi véier Finaliste sinn an den 3. November, wien de Gewënner ass. Haut beschwätzt de Jeff Schinker, no "De l’autre du lac", ee weidere vu senge Favoritten: dem Boris Bergmann seng Autofiktioun "Minotaure".

Kuerz no den “Journées de l’Architecture” stinn tëscht dem 16. an 18. Oktober eis national ”Journées du Patrimoine” an d’Haus. Si sollen d’Ëffentlechkeet dësen Hierscht fir de Sujet “Patrimoine en péril: raviver, résister, réinventer” sensibiliséieren. De komplette Programm fannt dir op journeesdupatrimoine.lu. D’Kerstin Thalau stellt iech elo e Projet vir, bei deem en architektonesche Patrimoine “en péril” war, ma no intensiver Recherche “reparéiert” konnt ginn. Deen Terme hat déi zoustänneg Architektin gewielt: d’Diane Heirend schwätzt effektiv vun “dem Moler Joseph Kutter seng Villa um Lampertsbierg reparéieren”.

De Raichtum vun der Lëtzebuerger Musekszeen huet sech ann deene lescht Joren decupléiert. Am Beraich New Wave Art Pop si Sheebaba et am Moment, déi déi de Fändel héichhalen. Düster, e bësse mysteriös a couragéiert, erennerend un dem Gaby Delgado-Lopez an dem Robert Görl hire projet DAF an de fréieren 80er. Sheebaaba hu viru kuerzem nei Musek opgeholl a brléngen de 7. November am Gudde Wëllen hir nei Plack Haut eraus. Eng halschent, de Julien Hübsch, ass eis zougeschalt fir ee klenge Scoop.

Déi zweet Selektioun vum Prix Goncourt ass eraus, an et bleiwen aacht Bicher op der Lëscht: “L’inconnue du Quai de Javel” vum Philippe Jaenada, “Nous aussi” vun der Anne Godard, “De l’autre côté du lac” vum Sylvain Prudhomme, “Le fabuleux piano” vun der Sonia Devillers, “La Guerre éternelle” vum Olivier Rolin, “La solitude des professeurs est infinie” vum Yannick Haenel, “Minotaure” vum Boris Bergmann a “Choses que je croyais perdues” vun der Clémentine Mélois. De Roman vun der Mélois huet de Jeff Schinker scho rezenséiert, an den nächste Wochen beschwätzt hien déi siwen aner Wierker vun der Selektioun, éiert mer de 27. Oktober gewuer ginn, wien déi véier Finaliste sinn an den 3. November, wien de Gewënner ass. Haut schwätze mer iwwert ee vun dem Jeff senge Favoritten: dem Sylvain Prudhomme säin "De l’autre côté du lac".

D'Ekipp vum Radio 100,7 denkt quasi all Dag un d’Kënschtlerin Trixi Weis. Op eiser Fassad ass jo der Sculptrice a Multimedia-Kënschtlerin hir “City clock” ze gesinn, eng vertikal LED-Auer, déi een am Fënnef-Minutten-Takt liese kann. Konscht fir den ëffentleche Raum vun 2013. D'Zäit beschäftegt d’Trixi Weis awer och haut nach ëmmer: aktuell presentéiert si an der Cité de l’image, also zu Klierf, d’Ausstellung “Once upon a time”. An dowéinst huet d’Kerstin Thalau d’Trixi Weis haut an de Studio invitéiert.

Den Iwwerbléck vun der aktueller Filmprogrammatioun mam Michel Delage.

A sengem Buch ‘Jeder nach seinem Kopf’ aus dem Wagenbach Verlag begéine mir Kënschtlergeschichten an Anekdoten, déi den Giorgio Vasari am Alldag vun esou grousse Meeschteren ewéi Raffael, Michelangelo oder Leonardo da Vinci opgegraff huet. Wéi de Vasari des Kënschtler op eng ganz ënnerhalsam Aart a Weis vum héije Sockel erof hëlt, dat verréit eis elo de Léon Rinaldetti.

Do wou eng Pop- der Rockband muss ee Concert spillen, ginn d’Saachen eescht. Déi eng oder aner Linn nach eemol prouwen, déi héich Nout treffen, trotzdem den Hals kraazt, an ass de Sound ok? Jazz-Museker hunn do e bësse méi eng relax Manéier. Mat Millioune geliesene Partituren, honnerte vun Impro-Sessions an enger bommesëcherer musikalescher Intuitioun, kann een am Moment liewen, an och spillen. Dat huet dëst Joer dee fir d’éischt am Hierscht organiséierten, wichtegsten Jazz Festival am Land "Like a Jazz Machine" nach eemol gewisen.

Eng eeler Actrice, déi et ni iwwer Niewerollen eraus gepackt huet, mécht sech u confirméiert Schauspillerinnen erun, fir et endlech zum Duerchbroch ze bréngen. Dem Marc Fitoussi seng Komedie hëlt eng ironesch Distanz zur Isabelle Huppert hirem Statut als international Filmdiva. Eng Kritik vum Michel Delage.

A senger Reality TV-Emissioun lackelt en Animateur méiglech Kannervergewalteger an d'Fal. Dem Lance Oppenheim säin Debutfilm exploréiert déi ruckelzeg moralesch Ofgrënn, an déi d'Medien, am Zesummeschloss mat der Police a Selbstjustiz-Gruppen, kënnen ofstierzen. Eng Kritik vum Michel Delage.

Dëst Joer war Lëtzebuerg Gaaschtland op der Vienna Design Week – an an der Ausstellung "Two O Eight Designing Voices" huet sech alles em d’Stëmm vum Design gedréint. Och de Radio 100,7 ass an de Projet implizéiert: An enger zäitloser Radiostatioun kënnen d’Visiteuren sech eng Vinyl kropen an an enger Kabinn ee Podcast mat engem vun 30 vum Marc Clement interviewten Designer:inne lauschteren, d’Radio 100,7-Freelancerin Emma Hizette huet eng Parti Live-Interviews, an deenen Lëtzebuerger Designer:inne mat engem auslännesche Binôme diskutéiert hunn, gemaach. Am Jeff Schinker senger Reportage gi mer gewuer, wéi et zu der Invitatioun op Wien koum, wat d'konzeptuell an zeenographesch Erausfuerderunge vun der Ausstellung waren a wisou et wichteg ass, dass mat dëser Expo, déi och als Archiv funktionéiert, éischt Schrëtt a Richtung Geschichtsschreiwung vum Lëtzebuerger Design ënnerholl goufen.

Zënter 30 Joer stinn d'Sportfreunde Stiller op der Bün a ware gëschter och am Atelier op Besuch. Am Gespréich mam Sänger Peter Brugger ass et ëm de Gebuertsdag gaangen, deen si als Band feieren awer och ëm déi politesch Verantwortung vu Kënschtler:innen gaangen.

Den Eddie ierft nom Doud vu sengem Papp net nëmmen den Titel an d'Familljenhaus, mee entdeckt och eng riseg Cannabis-Plantage op sengem Terrain. Onfräiwëlleg geréit hien esou an eng Welt vun Drogendealer a Gangsteren – an ëmmer méi déif an déi kriminell Geschäfter eran. „The Gentlemen“ verbënnt schwaarzen Humor, skurril Personnagen a Spannung am typesche Guy-Ritchie-Stil – an ass dobäi virun allem herrlech absurd.

Zwee homosexuell Flüchtlingen a Kanada, Liibesgeschichten a Loyalitéitskonflikter... Déi kanadesch Realisatrice Léa Pool weist an där Lëtzebuerger Co-Produktioun, wéi dat Intiimt an dat Politescht unenee gerode kënnen. En Kritik vum Michel Delage.

Mat Hëllef vun enger Whistleblowerin deckt en Investigativ-Reporter op, wéi Facebook bewosst politeschen Extremismus gefërdert an domat déi amerikanesch Demokratie a Gefor bruecht huet. Dem Aaron Sorkin säi Polit-Thriller baséiert op de "Facebook-Files", de Revelatioune vun 2021 vum Wall Street Journal iwwer d'Praktike vun der Social media-Plattform.

Red Flags ass dëst Joer d’Thema vum steirischer Herbst, engem interdiziplinaresche Festival zu Graz. De Jeff Schinker war dohin – a bréngt eis seng Andréck mat.

Eng Australesch Breakdancerin hat 2024 op den Olympesche Spiller zu Paräis een Danz virgestallt, deen zum grousse virale Moment gouf. Méintlaang gouf iwwert d‘Rachael Gunn de Geck gemaach. An engem neien Dokumentarfilm erzielt si, wei si des Zäit erlieft hat. D‘Claire Barthelemy huet fir eis eragekuckt.

Wéineg Perséinlechkeeten hunn am Frankräich vun der zweeter Hallschent vum 20. Joerhonnert esou vill fir d’Rechter vun de Frae gemaach wéi déi politesch engagéiert Affekotin Gisèle Halimi. D'Journalistin Annick Cojean an d'Actrice Marie-Christine Barrault waren d'lescht Woch an der Abtei Neimënster fir en en Diskussiouns- a Liesowend iwwer déi grouss Feministin. D'Gisèle Halimi war och de Sujet vum leschte B-Radio.

Um Mikro vum Michel Delage geet de Festival-Direkter Radek Lipka op e puer Héichpunkte vun der 19. Editioun an. Den Optakt ass dëse Freideg.

An eise Muséeë gëtt schonn dat ganzt Joer mat spezielle Programmatioune gefeiert: de Casino an der Ënneschtgaass ass 30 Joer al ginn, de Mudam 20; den Naturmusée ass zanter 30 Joer am Gronn. Dëse Weekend erwaart iech elo eng speziell Nuit des Musées: di 25. “Birthday-Edition”. D’Kerstin Thalau huet also fir haut d’Laura Zaccaria vun der ICOM Lëtzebuerg, Coordinatrice générale fir d’Nuit an eise Studio invitéiert.

„E Roman géint Gläichgëltegkeet“ nennt d‘Jury vum Däitsche Buchpräis de Roman „Lücken“ (Kiepenheuer und Witsch) vun der Shida Bazyar an zeechent d‘Schrëftstellerin mam renomméierte Literaturpräis aus. Valerija Berdi mat Detailer. Lauschtert d'Rezensioun vum Buch hei.

Den Iwwerbléck vun der aktueller Filmprogrammatioun mam Michel Delage.

2022 ass de "Centre de primo-accueil" um Kierchbierg en neit Doheem fir vill Refugiéeën aus der Ukrain ginn. D‘Anne Frausing, déi zu deem Moment beim Roude Kräiz engagéiert war, huet si mat de Flüchtlingen an dësem Hebergement geschafft. Am Buch „le village des tentes“, dat kierzlech bei Capybarabooks eraus komm ass, schreift si unhand vun eenzele Personnagen, awer och vun der globaler Situatioun, iwwer hir Erfarungen. D‘Valerija Berdi huet „Le village des tentes“ gelies.

Der Dana Rufolo hiert Stéck JOYN, A Mariage Made in Megaheaven ass eng Hybridform tëscht Theater, Gedicht a Prosa – a wierkt eleng duerch säin optimisteschen Titel an Zäite vu politescher Onrou wéi eng Zort literareschen UFO. D’Schrëftstellerin, déi selwer och am Stéck matspillt, an de Luc Lamesch, ee vun den Acteuren, sinn haut am Interview mam Jeff Schinker beim Marc Clement am Studio.

Tëscht dem éischten an dem véierten Oktober sinn zu Lëtzebuerg di zweet Journées de l’architecture. D’Initiative vum LUCA, de Luxembourg Center for architecture, soll d’Ëffentlechkeet dozou motivéieren, Architektur a bebaut Ëmwelt an all hire Formen ze entdecken an ze feieren. Et ginn iech, duerch d’ganzt Land, 66 verschidden Aktivitéite vun Atelieren, Ausstellungen, visites guidéeën, portes ouvertes gebueden. Entdeckt d’Utopië vu muer, nohalteg Initiativen, nei Modeller vu Gäschthaiser oder de Lift Holleschbierg. D’Kerstin Thalau war gëschter Moien direkt op den 1. méigleche Rendezvous: an de Stater Café Konrad op den Tour “Live Touch”.

Idealist? Opportunist? Dem Emmanuel Marre säin historeschen Drama zeechent de Portrait vun engem klenge Fonctionnaire an der kollaborationistescher Vichy-Regierung. Eng Kritik vum Michel Delage.